[MisT-One]

Bilim Nedir? - Okunma Sayısı: 32527



TDK sözlügünde bilim söyle tanimlaniyor:

Bilim: "Evrenin ya da olaylarin bir bölümünü konu olarak seçen deneysel yöntemlere ve gerçeklige dayanarak yasalar çikarmaya çalisan düzenli bilgi."

"Genel geçerlik ve kesinlik nitelikleri gösteren yöntemli ve dizgesel bilgi."

"Belli bir konuyu bilme isteginden yola çikan belli bir erege yönelen bir bilgi edinme ve yöntemli arastirma süreci."

Bilim ile ugrasan bir kisinin bu tanimlari yeterli bulmayacagini söylemeye gerek yoktur. Bu nedenle bilimin eksiksiz bir tanimini yapmaya kalkismak yerine onu açiklamaya çalismak daha dogru olacaktir.

Insan dogaya egemen olmak ister!

Derler ki insanoglu varolusundan beri dogayi bilmek dogaya egemen olmak istemistir. Bu nedenle insan varolusundan beri dogayla savasmaktadir. Son zamanlarda bu görüsün tersi ortaya atilmistir: Insan dogayla baris içinde yasama çabasi içindedir.Bence bu iki görüs birbirlerine denktir. Bazi politikacilarin dedigi gibi sürekli baris için sürekli savasa hazir olmak gerekir.

Gök gürlemesi simsek çakmasi Ay'in ya da Günes'in tutulmasi hastaliklar afetler vb. doga olaylari bazen onun merakini çekmis bazen onu korkutmustur.

Öte yandan bu olgu insani doga korkusunu yenmeye ve merakini gidermeye zorlamistir. Korkuyu yenebilmenin ya da meraki gidermenin tek yolunun onu yaratan doga olayini bilmek ve ona egemen olmak oldugunu insan önünde sonunda anlamistir. Peki insanoglunun dogayla giristigi amansiz savasin tek nedeni bu mudurs Baska bir deyisle bilimi yaratan güdü insanoglunun gereksinimleri midir?

Elbette korku ve merakin yaninda baska nedenler de vardir. Insanin (toplumun) egemen olma istegi begenilme istegi daha rahat yasama istegi üstün olma istegi vb. nedenler bilgi üretimini saglayan baska etmenler arasinda sayilabilir. Ynsanin korkusu meraki ve istekleri hiç bitmeden sürüp gidecektir. Öyleyse insanin dogayla savasi (barisma çabasi) ve dolayisiyla bilgi üretimi de durmaksizin sürecektir.

Bilim neyle ugrasirs

Bilimin asil ugrasi alani doga olaylaridir. Burada doga olaylarini en genel kapsamiyla algiliyoruz. Yalnizca fiziksel olgulari degil sosyolojik psikolojik ekonomik kültürel vb. bilgi alanlarinin hepsi doga olaylaridir. Özetle insanla ve çevresiyle ilgili olan her olgu bir doga olayidir. Insanoglu bu olgulari bilmek ve kendi yararina yönlendirmek için varolusundan beri tükenmez bir tutkuyla ve sabirla ugrasmaktadir.

Baska canlilarin yapamadigini varsaydigimiz bu isi insanoglu akliyla yapmaktadir.

Bilimin gücü

Bilim yüzyillar süren bilimsel bilgi üretme sürecinde kendi niteligini geleneklerini ve standartlarini koymustur. Bu süreçte çagdas bilimin dört önemli niteligi olusmustur: çesitlilik süreklilik yenilik ve ayiklanma.simdi bunlari kisaca açiklamaya çalisalim.

Çesitlilik: Bilimsel çalisma hiç kimsenin tekelinde degildir hiç kimsenin iznine bagli degildir. Bilim herkese açiktir. Ysteyen her kisi ya da kurum bilimsel çalisma yapabilir. Dil din irk ülke tanimaz. Böyle oldugu için ilgilendigi konular çesitlidir; bu konulara sinir konulamaz. Hatta bu konular sayilamaz siniflandirilamaz.

Süreklilik: Bilimsel bilgi üretme süreci hiçbir zaman durmaz. Krallar imparatorlar ve hatta dinler yasaklamis olsalar bile bilgi üretimi hiç durmamistir; bundan sonra da durmayacaktir.

Yenilik: Bir evrim süreci içinde her gün yeni bilimsel bilgiler yeni bilim alanlari ortaya çikmaktadir. Dolayisiyla bilime herhangi bir anda teknigin verdigi en iyi imkânlarla gözlenebilen denenebilen ya da var olan bilgilere dayali olarak usavurma kurallariyla geçerligi kanitlanan yeni bilgiler eklenir.

Ayiklanma: Bilimsel bilginin geçerligi ve kesinligi her an isteyen herkes tarafindan denetlenebilir. Bu denetim sürecinde yanlis oldugu anlasilan bilgiler kendiliginden ayiklanir; yerine yenisi konulur.

Bilimsel Bilginin Özellikleri

* Bilim olgusaldir. Olgusal olmak demek bilimin gözlenebilir olgulara dayanmasi demektir.
* Bilim mantiksaldir. Arastirma sonuçlarinin kendi içerisinde tutarli olmasi gerekir.
* Bilim genelleyicidir. Bilim tek tek olgularla degil olgu türleriyle ugrasir.
* Bilim nesneldir (Objektif). Bilimsel bilgi bireyin kisisel görüsünden bagimsizdir.
* Bilim elestiricidir.

Bilimin Degeri

Bilim dogal ve sosyal gerçekligin daha iyi anlasilmasini ve belirli ölçüde de olsa denetlenmesini saglar. Toplumun itici gücünü üretim biçimini ve gelismesini belirler. Bir toplumun bilim düzeyi onun geri az gelismis ya da gelismis oldugunun ölçütüdür.

Bilim üç bakimdan degerlidir:

1. Bilimin her seyden pratik bir degeri vardir. Baska bir deyisle bilim bize hem bireysel ve hem de toplumsal yasantimizda teknoloji yoluyla büyük yararlar saglar. Bilim sayesinde teknoloji üreten insan dünyadaki yasantisinin süresini uzatabilir temel problemlerini çözebilir yasamini niteliksel olarak ve manevi bakimdan gelistirilebilir. Bilim bundan dolayi bir toplumun itici gücüdür. Toplumun üretim tarzini ve itici gücünü belirler.

2. Entelektüel degeri vardir. Yani bilim insanin bilme istegini merakini tatmin eder. Insana evreni anlama olanagi saglar. Insan bilim sayesinde dogal ve toplumsal gerçekligi anlayabilir.

3. Ahlaki degeri vardir. Buna göre bilim insana belirli bir dünya görüsü olusturma belli ilkelere göre düsünme dünyaya bilimin sagladigi verilere göre bakma olanagi verir. Yani bilim insanlara bilimsel bir zihniyet kazandirir. Bilimsel zihniyet ise insanlara dürüst ve tarafsiz olmayi karsilasilan problemleri sabirli ayrintili ve uzak görüslü bir biçimde ele almayi ögretir ki bunlar ahlak ve erdemin en önemli özellikleri arasindadir.

Bilimsel zihniyetin insanlarin daha erdemli ve yüksek ahlakli olmalarini saglayacagini düsünmek bos bir hayal degildir. Ynsan sahip olabilecegi bilimsel zihniyet yoluyla hem kisisel yasayisini ve hem de toplumsal yasayisini düzenleyebilir; insan bu sayede içinde yasadigi toplum için çalismayi ögrenebilir.

Bilim Tarihi Nedir?

Bilim tarihi kisaca bilimin dogus ve gelisme öyküsüdür. Amaci nesnel bilginin ortaya çikma yayilma ve kullanilma kosullarini incelemektir.
Bilim çogu kez sanildigi gibi ilk defa ne Rönesans’tan sonra ne de Bati dünyasinda ortaya çikmistir. Bilim; insanligin kafa ürünüdür. Kökleri ilkel toplumlarin yasamina kadar uzanir.

Bilimsel yöntem

Amaci evreni anlamak ve açiklamak olan bilimin bu amaca ulasmak için izledigi yola bilimsel yöntem adi verilir. Bilimsel yöntem bilim adamlarinin ortaklasa olarak kullandiklari betimleme ve açiklama yollarini kapsayan bir süreçtir.