A -Türkçe Anlamıyla Sözlük

[MisT-One]

A

A'da : Düşmanlar
A'lem : Daha iyi bilir bilirim
Ab: Su
Ab-ı Efsun : Göz yaşı
Ab-ı Hayvan : Dirilik suyu bengisu
Ab-ı Kevser : Kevser suyu
Ab-ı Mutahhar : Temiz su
Ab-ı Nisan : Nisan yağmuru söylenceye göre nisan ayında sedefler deniz dibinden su yüzüne çıkıp yağmur danelerini içine alıp. sedef yaparmış.''

Abad : Zengin olma varlıklı olma bayındır.
Abı-puş : Aba giyen derviş fakir
Abd : Kul köle
Abdal : Gezgin derviş. Derviş Tanrı sevgilisi kırk din ulusundan biri. Saçlarını kaşlarını bıyıklarını ve sakallarını usturayla tıraş ettiren davul ve dümbeleklerle sancaklarla toplu halde gezen Şii -Batıni bir derviş topluluğu doğrudan doğruya derviş anlamına da gelir.

Abdal: Abdal donu: Gezgin derviş giysisi derviş görünüşü.
Abes : Boş asılsız saçma
Abeş: Kula renkte at alacalı hayvan.
Ab-ı zemzem: Kabe yakınlarında bir kuyu ve bu kuyunun Müslümanlarca kutsal sayılan suyu.
Abı Hayat : Ölümsüzlük suyu bengisu
Abidane: İbadet edene yakışacak bir surette.
Abus : Somurtkan
Acem: İranlı.
Acem dağları: Batı İran dağları.
Acep: Acaba
Açak: Açalım
Açaram: Açarım
Açılcağ: Açılınca gelince.
Açılıptur: Açılmıştır.
Adib : Edepler töreler
Adalet : Hak tüze
Adave : Düşmanlık
Adavet : Düşmanlık buğz yağılık
Adem : İlk peygamberin adı insan
Ademiyet : İnsanlık insancılılık
Adem : Yokluk hiçlik
Adet : Görenek sayı
Adlım: Ünlü ünü büyük.
Adu taşı: Düşman taşı.
Adu: Düşman hasım.
Adü : Düşman yağı
Adüvan : Can düşmanı
Afak : Ufuklar gökyüzünün kenarları
Ağ: Ak.
Ağca: Akça aka yakın alacalı.
Adu: Düşman.
Agah: Vakıf bilen.
Ağ lavaş: Yufka ekmek. Ak undan yapılmış yufka ekmek.
Ağ mercan: Ak mercan. [mec. Ak meme sevgilinin süt gibi ak olan memesi.]
Ağca ceyran: Ak ceylan. ''Ağca ceyran sürme çekip gözüne.'' (Ak ceylana benzetilerek sevgilinin güzelliğinin vurgulanması.)

Ağ-gızıl: Ak kızıl karışığı renk alacalı
Ağıl: Koyun ve keçi sürülerinin gecelediği çit ya da duvarla çevrildiği yer.
Ağır sufra: Şölen sofrası.
Ağır zürbe: Yabankazı yabanördeği turna gibi kuşların uçarken yaptıkları büyük dizi katar.

Ağlaram: Ağlarım.
Ağmak: Akmak karışmak. ''Sırdaş olup ağ sulara.''
Ağu: Ağı zehir.
Ağyar: Başkaları.
Ah ü firaz: Ah edip inlemek ağlamak.
Aharam: Akarım. ''Aharam seller içinde.''
Ahd ü peyman: Yemin and.
Ahd: Vadetme söz verme.
Ahdipeyman-ahdipeyman: Ant anta dayalı sözleşme antlaşarak yapılan sözleşme.
Ahenger: Demirci.
Aheste : Yavaş ağır yavaş yavaş
Ahıl: Akıl
Ahi : Esnafı öğütleyen Fütuvvet ehlinin şeyhi Kardeşim (Bir
esnaf teşkilatı olan ve bilhassa XIII-XVI. yüzyıllarda Anadolu ve Rumeli'de yaygın bulunan Fütuvvet ehli
şeyhlerine de ****ahi**** derlerdi)

Ahibba : Dostlar sevgililer
Ahir: En son sondaki nihayet son olarak.
Ahlak : Huylar davranışlar Etik.
Ahmer: Kırmızı kızıl.
Ahsen-i takvim: En güzel kıvama koyma Cenab-ı Hakkın her şeyi kendisine layık en güzel kıvam sıfat ve surette yaratılması.

Ahsen : Çok güzel
Aht : Sözleşme
Ah-u zar: Yüksek sesle ağlama dövünme.
Ahü : Ceylan güzellerin gözü (Mec)
Ahval: Durum durumlar.
Ahval: Haller vaziyetler oluşlar .
Ahz : Almak
Akça : Para
Akdem : İlk önce önceki daha önceki
Akıl yetirmek: Akıl erdirmek.
Akl-ı cüz : Cüz'i akıl tikel us
Akl-ı Küll : Tüm akıl; Tanrı bilgisi
Akl-ı Mead : Ahirete dönük akıl
Akşamaca: Akşama değin akşama kadar.
Aktöre Atayi : Armağan.
Al: Hile aldatma işi.
Al-i aba : Muhammed Ali Fatıma Hasan ve Hüseyin'den oluşan
kutsal topluluk

Al-i Yezid : Muaviye'nin oğlu Yezid ve onun soyundan gelenler
Al malı: Yağlık başa bağlanan örtü al renkli çapı vala
Ala göz: Ela göz.
Ala: Ela.
Alacabaz: Doğan aladoğan ''Eli alacabazlının''
Aladağ salı: Aladağ düzlükleri.
Aladağ: Erciş'in kuzeyinde yer alan dağ sırası. Dede Korkut'ta da geçer. Van Gölü'ne dökülen Deliçay Hacıdere ve Zilan akarsuları Aladağ sır.asından doğar.

Alaik : Alakalar ilgiler
Alak: Alalım.
Alakaftan: Alaca kumaştan yapılma giysi. Kınalı kekliğin (dağ kekliğinin) siyah ve pas rengi gerdan ve siyah çizgilerle bezeli yan tüyleri.
Alasan: Alasın.
Alçağ [alçah]: Alçak yer yüksel olmayan yer.
Alçağa: Alçak yere.
Alçak: Yüksek karşıtı yüksek olmayan yer ova.
Al duvağ: AI duvak. Gelinin yüzüne örtülen al renkli ipek örtü duvak.
Alef : Cana yakın teklifsiz.
Alem: Yeryüzü ve gökyüzü nesnelerinin tümü Evren. Dünya Acun.
Alışaban: Tutuşarak. ''Alışıban yanaram men''
Alışmak: Tutuşmak alev almak alevlenmek.
Ali: Büyük yüksek üstün yüce aziz olan.
Ali: Hazreti Muhammed'in damadı ve amcası Ebutalib'in oğlu .
Alişan: Şan ve şerefi büyük olan meşhur bir çeşit lale.
Allah-amandır: 1-Şaşma beğenme duygusunu gösterme. 2-Allah aşkına.
Alma: Elma.
Alma teki: Elma gibi elma benzeri.
Aluptur: Almıştır.
Alvala: Al renkli ipek dokuma yüz örtüsü.
Amal: Amel yapılan iş eylem edim.
Aman: Sığınca koruyucu dayanma gücü umut.
Amana düşmek: Sığınarak bağışlanma ya da yardım dilemek
Amanat: Emanet.
Amanı aldırma: Umursamazlık zora koşma
Amber: Amber kokusu güzel koku. [Amberbalığı'ndan elde edilen güzel kokulu kül rengi madde güzel kokulu kimi maddelerin ortak adı ]

Amel: Niyet itaat dini bir emri yerine getirme. (Bi amel: Amelsiz)
Anasır: Elemanlar öğeler.
Anber: Amber.
Andelip: Bülbül seher kuşu.
Annac-annaç: Karşı karşı yön. ''Annacımdan gelen güzel''
Aparmak: Götürmek alıp gitmek. ''Felek can aparır...''
Arabi: Arapça Arap kavmine mensup.
Araram: ararım.
Arasın: Arasını
Arayı arayı: Araya araya
Araz: Aras Nehri.
Argaç: Davarların açıkta toplu olarak yattıkları yer düz dağ sırtları.
Arkuru-arkurı inen: Karşı çıkan.
Arma: Eskiden erkeklerin askerlerin bellerine bağladıkları fişeklik.
Arş: İslam dini inanışına göre göklerin en yüksek katı dokuzuncu kat gök.
Arz'edilen-arzu ediben: Arzu ederek arzulayarak.
Arzıhal: Sunu sunma. ''Arzıhal eyledim visal baçımı''
Arzın al: Arzu ettiğini al. (88/3) [arz: Arzu]
Arzı'nan Kamber: Yaygın bir halk hikayesinin kahramanları Arzu ile Kamber.
Arzuman: Arzu dayanılması güç istek.
Asitan: Dergah tekke kapı eşiği.
Aslı hariç: Soyu belirsiz yabancı.
Aslı pak : Temiz soylu
Aslı kıt: Soysuz verimsiz.
Asuman: (Asman) Gök sema.
Aş: Yemek
Aşarsız: Aşarsınız
Aşere -i Mübeşşere : Cennete gidecekleri Hz. Muhammed tarafından bildirilen on İslam büyüğü Ebu Bekir Ömer Osman Ali Talha bin Ubeydullah Zübeyr bin A vvam Abdurrahhman bin A vf Ebu Ubeyde bin Cerrah Sait bin Zeyd Sad bin Ebi vakkas.

Aşık Emrah: Ercişli Emrah.
Aşık mısan: Aşık mısın.
Aşıkan : Aşıklan gibi açıkçasına.
Aşırma: Kova bakraç.
Aşikar : Açık gizli değil
Aşina : Bildik tanıdık
Aşiyan : Kuş yuvası ev mesken
Aşk dolusu: Halk inancına göre Pir'in Üçler'in Erenler'in içirdiği aşk şarabı.
Aşlak: Aşılama aşı.
Aşna: (Aşina) Bildik tanıdık bilen tanıyan ahbab.
Aşna: Aşına dost tanıdık.
At: Satranç oyununda iki taşın adı.
Ataş-ataşa: Ateş ateşe.
Ataşına: Ateşine.
Ataşlara: Ateşlere.
Ataşlı: Ateşli.
Ati : İyilik ihsan
Atlanıban-atlanuben: Atla atlanarak atlı olarak.
Attar : Güzel kokular satan aktar.
Avara: Avare boş yararsız.
Avara: Boşta gezmek işsiz oyalanmak.
Avare : Başı boş işsiz.
Avatmak : Avutmak teselli etmek
Avaz: Yüksek ses
Avcu: Avcı
Avdet : Dönüş
Avlak: Av alanı. (avlağı-Av alanı)
Avn : Yardım yardım eden
Avsın almaz mar: Büyü tılsım tutmayan yılan.
Avsın: Büyü tılsım.
Avurd : Yanağın iç tarafı boş yeri.
Avurmak : Eğilmek çevirmek
Avuni: Avını.
Ayakça: Ayak kelepçesi ayak bağı.
Ayan : Belli açık meydanda
Ayat : Ayetler
Aydıvar : Söyler
Ayet-i Kurba : Kur'an Şura suresinin 23. ayeti. Burada ''Ya Muhammed sen ümmetine söyle ki; size tebliğ ettiğim din hükümlerine mukabil akrabana (yakınlarına) muhabbetten başka bir şey istemem'' denmektedir. Ayette ''akrabanın karşılığı'' fil-kurba'' sözcüğü bulunduğu için ayet bu adla anılmaktadır .

Ayet: Kur'an'ın herhangi bir cümlesi.
Ayine : Ayna
Aylak : İşsiz güçsüz
Aymak : Söylemek hitab etmek
Aymak: Uyanmak farkına varmak.
Ayn : Göz göz pınarı asıl kendisi
Ayn-el -yakin : Bir şeyi kendi gözüyle görüp öğrenme.
Ayn el yakin: Gönül gözü. Tanrı'yı gerçek olarak gözle görerek bilme sofilere göre bilgi bilmek görmek ve olmak aşamalarına ayrılır. Bir şeyi bilmeye ''ilm-el yakıyn'' bilgisini görüş haline getirmeye ''ayne'l* yakıyn'' bilginin oluş haline gelmesine ''Hak el yakıyn'' denir.

Ayn-i irşid : İrşadın ta kendisi. Aydınlatma
Ayn-i rah: Yol gözlemek.
Ay'nan: Ayla ay ile ''yeri ay'nan gün'ün arasındadır.''
Aynası: 1. Yüzü 2. Göksü.
Ayrılmanam: Ayrılmam ayrılamam.
Azad: Serbest bırakma azat.
Azim : Kesin karar verme irade
Azimet : Gitme gidiş
Aziz : Sevgide üstün tutulan
Azizan : Dostlar erenler
Azl : İşten çıkarma
Azheri : Belli
Azmış : Yol sapıtmış

[MisT-One]

B

Bab: Bahis kapı.
Babullah: Allah kapısı.
Bac: Baç.
Baç: Haraç vergi
Baç: Osmanlı imparatorluğunda gümrük vergisi zorla alınan para harç.
Bade: 1. Esriklik veren içki. 2. Pir'in Üçler'in Erenler'in içirdiğine inanılan aşık edici içki şarap.

Baden: Semiz İri gövdeli kimse.
Bad-ı saba: Bahar sabahları gün doğumunda esen hafif yel.
Bad-ı saba: Seher yeli.
Bad-ı sabah: Bad-ı saba
Bağ ı Cennet: Cennet bağı cennet benzeri bahçe.
Bağ: 1. Demet deste 2. Üzüm kütüklerinin dikili olduğu toprak parçası üzümlük. 3. Bahçe.

Bağ-bağat: Bağ bağçe
Bağban: Bahçıvan bağcı.
Bağır: 1.Yürek gönül 2.Göğüs 3. Sine
Bağman: Bahçıvan bağcı.
Bağrı veran: Gönlü yıkık üzgün.
Bağu bahçe-bağu bahca: Bağ-bahçe.
Bağvan: Bahçıvan bağcı.
Baha: Değer.
Bahah: Bakalım görelim.
Bahar: Bakar
Bahaya kalmak: Değer biçilebilir olmak.
Bahça-bahça: Bahçe
Bahr: Deniz büyük göl veya nehir .
Bahr-ı muhit: Okyanus.
Bahr-ı zulmet: Zulmet denizi.
Baka: Tutam demet beste.
Bakaram: Bakarım.
Bakasız: Destesiz.
Bakı: Baki sürekli kalıcı.
Bakırsan: Bakıyorsun.
Bal ü per: Kanat.
Bala: Çocuk yavru.
Balaban göz: Keskin bakışlı iri güzel göz.
Balaban: 1. Sazlıklarda yaşayan tüyleri kızıl-külrengi karışığı renkli iri bir kuş. 2. Atmaca doğan gibi avcı kuşlara kimi bölgelerde verilen ad.

Balınan: Balla bal ile.
Balkımak: Parlamak.
Ban: Otluk.
Banay: 1. Taşlı kıraç toprak yamaç. 2.Batı yönü.
Banı: (Bani) Kurucu yapan yapıcı bina edici.
Bannamak: Ötmek seslenmek.
Bar: 1.Yük. 2.Ürün verim. 3.Meyve ağacının ilk verimi.
Bara gelmek: Meyve ağacının ilk verime durması ilk veriminin olgunlaşması.
Barekallah: [Barek-Allah] Kutlu olsun hayırlı ve bereketli olsun.
Barhane: Tutulmuş yük kervan kafile.
Barı: Bari hiç değilse hiç olmazsa.
Bari: Tanrı.
Basmışam: Basmışım.
Baş bulama: Utanarak başı öne eğme yana çevirme.
Baş gözel: Baş güzel güzellerin başı.
Başa yetmek: Sona ermek
Başına dolanmak: Başa dönmek başına dönmek.
Başına dönmek: Bir konuyu ya da bir durumu yalvarışla anlatmak istekte bulunmak.
Batıl: Boş beyhude yalan çürük.
Batın: İç dahili gizli sır esrar.
Bay: Varlıklı kimse.
Bayler: Bağlar.
Baz: Bir şeyin küçük kısmı parçası bir miktar bir kısım.
Baz: Doğan.
Becare-becare: Biçare çaresiz umarsız.
Bed: Bet kötü yakışıksız.
Bedahşan (Badakşan) : Afganistan'da eyalet. Merkezi Feyzabat şehridir. Kökçe nehrinin yukarı yatağında çıkan -bir yakut türü olan- lacivert taşıyla ünlüdür.

Bedir nar: mec. Meme.
Bedir: Dolunay.
Bedirlenmiş ay: Dolunay
Bedov at: Soylu at Arap atı.
Beg: Bey ulu kişi.
Begler: Beyler ulu kişiler
Beğlerinen: Beylerle beyler ile.
Beka: Devamlılık sabitlik.
Beklersen: Beklersin bekliyorsun.
Bel: İnsan bedeninin göğüsle karın arasında kalan daralmış bölüm bel.
Bele: 1.Böyle böylece 2.Birlikte
Belenmek: Bulanmak bulaşmak
Beli bükülmek: Beli bükülmek güçsüz ve umarsız kalmak.
Beli: (Beli best) Evet.
Belik: Saç örgüsü.
Belini bükmek: Belini bükmek umarsız olmak.
Bend: 1.Su benti büget 2.Bağ tutarlılık.
Bend: Bağ yular bağlama.
Bende defteri: Kul defteri.
Bende: Köle kul hizmetkar.
Bene: Bana.
Benefşe: Menekşe
Benevşe: Menekşe.
Bengi: Tiryaki esrarkeş.
Benövşe: Menekşe
Benövşeni: Menekşeyi menekşesini.
Benzek: Nazire
Benziyirsen: Benziyorsun.
Berat: Rütbe nişan ve imtiyaz verildiğini bildiren ferman.
Berbad eylemek: Berbat etmek yıkmak bozmak dağıtmak.
Berdar: Tutucu itaat edici ve ettirici asılmış.
Bergüzar: Hediye.
Berhava: Boş faydasız.
Beslenen: Beslenen.
Beş arşın bez: mec.Kefen
Beş: Beş sayısı.
Bey: Arap abecesinin ikinci harfi.
Beyhuşt: Kökünden dibinden kopmuş olan koparılmış.
Beyrek: Oğuzlar'ın destan kahramanı ''Bamsı Beyrek''. Bamsı Beyrek destanının en eski kolu -biçimi- ''Dede Korkut Kitabı''ndadır. Beyrek'in mezarının Bayburt'ta Duduzar köyünde olduğu inancı yaygındır.

Beytullah: Allah'ın evi kabe.
Beytullah: Tanrı evi kabe.
Bezenmek: Bezenmek süslenmek.
Bezestan: Değerli eşyanın satıldığı kapalı çarşı.
Bezirgan: Kervan tüccar
Bezirgan: Tacir tüccar alış veriş eden esnaf.
Bezm: Meclis.
Bezm-i irfan: Olgun kamil İnsanlar meclisi.
Bıçağ: Bıçak.
Bıldır: Geçen yıl.
Bi mekan: Y ersiz yurtsuz.
Bi-basar: Gözü keskin olmayan görmeyen.
Bidar: Uyanık uykusuz.
Bider: Tohum.
Bi-gane: Kayıtsız alakasız dünya ile ilgisini kesmiş olanlar.
Bigüman: Umutsuz bilgisiz.
Bi-huş: Akılsız.
Bikir (Bikr): Bozulffiamış temiz.
Bilbil: Bülbül.
Bile: Birlikte bir arada.
Bilekçe: Kolbağı kelepçe.
Billah: Tanrı adına içilen ant.
Bilmez: Bilgisiz nobran nadan.
Bilmir: Bilmiyor.
Binin: Binini.
Birez: Biraz.
Birin: Birini.
Bi-vefa: Vefasız.
Bizar: Bıkmış.
Bizzazure: Zaruri olarak.
Boyağ: Boya.
Boyu selv ağacı: İnce-uzun boylu selvi boylu.
Boyunnu: Boyunlu.
Boz at: Boz donlu at .
Boz: Açık toprak renginde olan külrengi.
Boz-bulanık: 1.Dumanlı tipili sisli. 2. Duru olmayan çok bulanık.
Boz-ötergi: Tarlakuşu
Bögün: Bugün.
Böhtan: Bühtan iftira kara çalma.
Böyüten: Büyüten.
Bubal: Vebal.
Buhağ : Çene altı sakal.
Bulmuşam: Bulmuşum.
Bulum mı-mi: Bulayım mı?
Bulundi: Bulundu.
Burak: Girdap anafor.
Burçak: Baklagillerden taneleri hayvan yemi olarak kullanılan yıllık bir yem bitkisi. Bu bitkinin mercimeğe benzeyen tanesi.

Burma: Büklüm kıvrım.
Bus etmek: Öpmek.
Buse: Öpüş.
Buyumuş: Bu imiş.
Bühtan: Yalan iftira.
Bükülmek: Dönmek eğilmek.
Bülbül teki: Bülbül gibi.
Bülmek: Bilmek.
Bülmez: Bilmez bilgisiz nobran.
Bülüm: Bileyim.
Bünyad: Temel esas yapı bina.
Bünyan: Yapı bina.
Bürünüptür: Bürünmüştür.
Büryan: Biryan kebabı. Kuzu ya da koyun etinin yarım ya da tam gövde olarak tandırda

[MisT-One]

C

Caba: Fazladan üstelik bir şey ödemeden alman şey .
Cad: Darı ekmeği.
Cah etmek: İtibar etmek.
Cah: Makam itibar.
Cahallığ: Gençlik çağı.
Caht: Bile bile inkar etme.
Cam: Kadeh bardak şişe ve toprak cinsinden şarap kadehi.
Can ürekten: Candan yürekten içtenlikle severekten.
Canal: Canan sevgili.
Canan: Gönülden sevilen gönül verilmiş olan kadın.
Canın: Canımın.
Canpolat Dev: Bir masal yaratığı.
Cansız at: Tabut salaca.
Car: Çarşaf komşu yardımcı medet eden.
Cayız: Caiz olabilir yakışık alan.
Cazu: 1. Cadı oyunbaz. 2. Çok güzel.
Cecim: Cicim örtü ya da perde olarak kullanılan ince kilim.
Cefa: Büyük sıkıntı üzgü.
Cefakar: 1.Cefalı. 2.Cefa eden.
Cehl: Cahillik ilimden mahrum olmak tecrübesizlik.
Cellat amanı: Ölüm cezasına çarptırılmışlara ölüm yargısının uygulanmasından önce son isteği için tanınan süre.

Cem olmak: Toplanmak.
Cemal: Yüz güzelliği.
Cemalınnan: Cemalinden yüz güzelliğinden yüzünün güzelliğinden.
Ceran: Sevimli uzun boylu.
Cevahir: Cevherler çok kıymet verilen ve az bulunan şeyler. Çok kıymetli maden veya taşlar. Çok kıymetli söz veya faydalı yazılar.

Cevahir: Şah Abbas'ın soylu hizmetçisi.
Cevli cevran eylemek: Dolaşmak.
Cevr etmek: Eza cefa eziyet zulüm sitem etmek. Tarikat adamının ruhen ilerlemesine mani olan şey.

Cevr: Eziyet.
Ceyran: Ceylan.
Cığa: Yeşil.
Cığalı koşma: Cinaslı koşma sorguculu koşma.
Cığa tel: Erkek yabanördeğinin kuyruğunun üstündeki kıvrık yeşil tüyler ve yeşil kanat telekleri.

Cinas: Çok anlamlı bir sözcüğün her kezinde başka bir anlamını öngörerek yapılan bir söz oyunu sanatı. Değişik cinas biçimleri vardır. [Tam cinas birleşik cinas (benzeşmeli cinas farklı cinas) basit cinas eksik cinas...] Eski Edebiyat'ın bu yaygın söz oyunu sanatından Halk Edebiyatı da nasiplenmiştir. Özellikle manilerde cinasa çok rastlanır.

Cılga: İnce yol.
Cidar: Duvar.
Cim: Osmanlı alfabesinin altıncı harfi olup ''ebced'' hesabında üç sayısının karşılığıdır.
Civan: Genç. Genç ve yakışıklı olan.
Coşarsız: Coşarsınız.
Cur'a: Yudum.
Cuş eylemek: Coşmak kaynamak.
Cüda: Ayrılık ayrılmış.
Cünun: Değişik.
Cürmümü: Suçumu.

[MisT-One]

Ç

Çağrışmak: Bir ağızdan bağırmak yaygara etmek.
Çal : Ala renk.
Çalhandı : Çalkandı
Çalhanmah : Çalkanmak.
Çallı-çapraz: Çapraz çizgili bir şal deseni.
Çalma: 1.Başa sarık gibi bağlanan düz ya da işlemeli kumaş. 2.Çember de denilen baş örtüsü çetme.
Çalmak: Doğmak vurmak atmak
Çapraz: Eğik olarak birbiriyle kesişen.
Çar anasır: Dört unsur dört temel unsur .(Toprak-su-hava-güneş)
Çar hisar: Dört kale burcu.
Çar köşe: Dört köşe.
Çar: Dört.
Çarh: Çark felek gök devreden dönen.
Çar-havuz: Büyük havuz.
Çarh-ı devvar: Durmayıp dönen.
Çarh-ı gerdun: Dönen çark. (Dönen dünya)
Çarh-ı zaman: Dönen zaman devir.
Çar-pare: Dört parça dört kısım.
Çarpaz dağlamak: Çapraz dağlamak.
Çarpaz: Çapraz.
Çatmak: 1.Yetmek. 2.Üzücü olaylarla karşılaşmak uğramak.
Çekmişem: Çekmişim.
Çeper: 1.Engel çit kamıştan yapılan çit . 2.Kırık dal ve yaprak kümesi.
Çerağ: Mum çıra.
Çeri: Asker.
Çetme: İşlemeli baş örtüsü sırma işlemeli baş örtüsü çalma.
Çevre: Sırma işlemeli baş örtüsü mendil.
Çevrişir: Dönüşür.
Çevrüşmek: 1 .Dönüşmek. 2.Devinmek dönmek.
Çevrüşüpsen: Dönüşmüşsün dönmüşsün.
Çeyman: Kıl ya da yünden dokunma yamçı kepenek.
Çıham: Çıkayım.
Çıhdım: Çıktım.
Çıhıp: Çıkmış.
Çıhmış: Çıkmış.
Çıhsa: Çıksa.
Çıra: Çerağ kandil.
Çırağ: Çerağ kandil mum ışık.
Çiçeğisen: Çiçeğisin.
Çifte hal: Çifte ben.
Çimennİ: Çimenli.
Çimmek : Yıkanmak.
Çin: 1.Çünkü için. 2.0muz.
Çit: Başörtüsü yemeni.
Çiyn : Omuz.
Çoh: Çok.
Çolp Suyu.
Çövre: Çevre
Çün: Çünkü.
Çüt: Çift.
Çüter çüter: Çifter çifter.